سیاست نشریه در مبارزه با سرقت علمی

فصلنامه تکنولوژی پیشرفته مهندسی کامپیوتر و نرم‌افزار متعهد است اصول اصالت علمی، امانت‌داری پژوهشی، شفافیت و حفظ اعتبار سوابق علمی را در تمامی مراحل دریافت، ارزیابی و انتشار مقالات رعایت کند. بر این اساس، تمامی مقالات ارسالی باید حاصل پژوهش اصیل نویسندگان بوده و استفاده از آثار، ایده‌ها، داده‌ها، تصاویر، جداول و نتایج سایر پژوهشگران با ارجاع علمی و مطابق اصول استناد انجام شده باشد.

۱. بررسی اولیه و مشابهت‌یابی مقالات

مقالات پس از دریافت، پیش از ورود به فرآیند داوری از نظر اصالت محتوا، میزان مشابهت متنی، نحوه ارجاع‌دهی و رعایت الزامات علمی و اخلاقی بررسی می‌شوند. مشاهده مشابهت متنی به‌تنهایی به معنای اثبات سرقت علمی نیست و هر مورد با توجه به ماهیت مقاله، منابع، میزان و نوع همپوشانی و زمینه علمی آن ارزیابی خواهد شد.

۲. مسئولیت نویسندگان

مسئولیت اصالت مقاله، صحت منابع و استنادها، رعایت حقوق مالکیت فکری و اعلام هرگونه استفاده قابل‌توجه از آثار منتشرشده پیشین بر عهده نویسندگان است. همچنین ارسال هم‌زمان یک مقاله برای چند نشریه یا انتشار مجدد بخش قابل‌توجهی از یک پژوهش بدون اعلام شفاف، مغایر با اصول اخلاق نشر محسوب می‌شود.

۳. مصادیق تخلف علمی

مواردی مانند کپی‌برداری بدون ارجاع، استفاده از ایده یا یافته دیگران بدون استناد، بازنویسی بدون ارجاع مناسب، استفاده غیرمجاز از تصاویر و جداول، جعل یا دستکاری داده‌ها، انتشار تکراری و ارائه مطالب منتشرشده به‌عنوان اثر جدید می‌تواند در چارچوب بررسی تخلفات علمی قرار گیرد. راهنماهای اخلاق نشر نیز سرقت علمی و برخی انواع دستکاری داده یا اطلاعات پژوهشی را از مصادیق سوءرفتار علمی می‌دانند.

۴. بررسی موارد مشکوک

در صورت مشاهده نشانه‌های احتمالی تخلف، موضوع توسط دبیرخانه و هیئت تحریریه بررسی و مستندات مرتبط ارزیابی خواهد شد. در موارد لازم، توضیحات نویسندگان درخواست می‌شود و تصمیم‌گیری بر اساس شواهد موجود و ضوابط اخلاق نشر انجام خواهد گرفت. در صورت احراز تخلف، اقدامات متناسب با مرحله انتشار و ماهیت تخلف انجام می‌شود. راهنماهای ICMJE نیز بر بررسی موردی ادعاهای سوءرفتار علمی و اتخاذ اقدام متناسب، از جمله اصلاح یا پس‌گرفتن مقاله در شرایط مربوط، تأکید دارند.

۵. انتشار تکراری و ارسال هم‌زمان

نویسندگان نباید یک مقاله را به‌طور هم‌زمان برای بیش از یک نشریه ارسال کنند. همچنین چنانچه بخش قابل‌توجهی از پژوهش پیش‌تر منتشر شده یا در نشریه دیگری در حال بررسی باشد، لازم است این موضوع به‌صورت شفاف به سردبیر اعلام شود.

۶. استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی

استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در فرآیند پژوهش و نگارش، مسئولیت نویسندگان نسبت به اصالت، صحت، دقت، منابع و محتوای نهایی مقاله را از بین نمی‌برد. هرگونه استفاده‌ای که مطابق الزامات نشریه نیازمند اعلام باشد، باید شفاف‌سازی شود. راهنمای به‌روزشده ICMJE در سال ۲۰۲۶ نیز بخش مستقلی را به استفاده از هوش مصنوعی در انتشار علمی اختصاص داده است.

۷. محرمانگی و بی‌طرفی

اطلاعات مربوط به مقاله، نتایج بررسی مشابهت، مکاتبات و فرآیند رسیدگی به موارد مشکوک، تا حد امکان محرمانه نگهداری شده و تصمیم‌های تحریریه بر مبنای اصالت، کیفیت علمی، ارتباط موضوعی و شواهد مستند اتخاذ می‌شوند.

اصل بنیادین نشریه

هر مقاله باید بازتابی از پژوهش اصیل، امانت علمی، استناد صحیح و مسئولیت‌پذیری نویسندگان باشد.

این سیاست با هدف صیانت از اعتبار نویسندگان، داوران، هیئت تحریریه و سوابق علمی نشریه تدوین شده و در کنار دستورالعمل‌های اختصاصی نشریه و اصول پذیرفته‌شده اخلاق نشر مورد استفاده قرار می‌گیرد. توصیه‌های ICMJE در ژانویه ۲۰۲۶ نیز به‌روزرسانی شده‌اند و موضوعاتی مانند سوءرفتار علمی، انتشار همپوشان و استفاده از هوش مصنوعی را پوشش می‌دهند.